Zdrowe Oko

Pytania i odpowiedzi

Rzuć okiem

Zyskaj praktyczną wiedzę w pigułce

1.

Co należy zrobić przy oparzeniu chemicznym oka?

W pierwszej kolejność należy obficie wypłukać oko i worek spojówkowy z substancji chemicznej pamiętając o odwinięciu powieki górnej. W tym celu możemy użyć 0,9% NaCl, PWE, a także zwykłej wody z kranu, czy nawet mleka, herbaty w zależności czym w danej chwili dysponujemy. Płukanie prowadzimy przez kilkanaście minut. Warto bawełnianym wilgotnym patyczkiem usunąć z załamków i spod powieki możliwe zalegające ciała obce bądź grudki substancji wywołującej oparzenie np. zaprawy murarskiej, wapna. Następnie pacjent powinien zostać skierowany na ostry dyżur okulistyczny.

2.

Czy podczas zabiegu usunięcia zaćmy można również skorygować wadę wzroku?

Wszczepiając odpowiednią soczewkę, dobraną na bazie dokładnie przeprowadzonej kalkulacji można skorygować bądź w dużym stopniu zniwelować wadę refrakcji (krótkowzroczność, nadwzroczność, astygmatyzm).

3.

Czy w porażeniu obwodowym nerwu twarzowego (n. II) dochodzi do zaburzeń otwierania powiek?

Nie. Mięsień dźwigacz powieki górnej unerwiony jest przez n. III. Zaburzeniu ulega funkcja zamykania powieki górnej z uwagi na dysfunkcję mięśnia okrężnego oka unerwionego przez n. VII.

4.

Jak leczyć gradówkę?

Najważniejsze w leczeniu gradówki i jęczmienia jest nagrzewanie i masowanie oraz odpowiednia higiena zmienionej chorobowo powieki. Dodatkowo można zastosować maść z antybiotykiem i/lub sterydem w zależności od intensywności stanu zapalnego.

5.

Poza zapaleniem spojówek jakie są inne częste przyczyny pieczenia, łzawienia oczu u osób starszych?

Przewlekłe zapalenie brzegów powiek
Niedrożność ujść gruczołów powiekowych
Nieprawidłowe przyleganie powieki (entropion, ectropion)
Nużyca
Zespół suchego oka w przebiegu innych chorób

6.

Czym jest keratopatia wirowata? Czy jest to groźna choroba?

Keratopatia wirowata powstaje w wyniku przewlekłego leczenia amiodaronem lub lekami przeciwmalarycznymi. Zmiany w obrębie nabłonka rogówki zwykle występują obustronnie i nie powodują pogorszenia ostrości wzroku. Po zaprzestaniu terapii zazwyczaj dochodzi do stopniowego wycofywania zmian rogówkowych.

7.

Czym są objawy astenopijne?

Jest to niespecyficzna grupa objawów uczucia napięcia, bólu głowy, zmęczenia oczu wywołana nieskorygowaną wadą wzroku bądź zezem ukrytym.

8.

Jaką funkcję pełni ciało rzęskowe?

Ciało rzęskowe składa się z mięśnia rzęskowego, wyrostków rzęskowych oraz części płaskiej. Mięsień odpowiada za zmiany grubości i krzywizny soczewki warunkując akomodację, wyrostki rzęskowe produkują ciecz wodnistą. Część płaska ma znaczenie w chirurgii okulistycznej jako miejsce wprowadzenia narzędzi do wnętrza gałki.

9.

Dlaczego w wysokim ciśnieniu śródczaszkowym dochodzi do obrzęku tarczy n. II?

Nerw wzrokowy w odcinku pozagałkowym pokryty jest oponą miękką, pajęczą i twardą pomiędzy którymi znajduje się płyn mózgowo-rdzeniowy. Wzrost ciśnienia śródczaszkowego prowadzi do ucisku opon na nerw wzrokowy z następczym obrzękiem widocznym w badaniu dna oka.

10.

Czy asymetria wielkości źrenic (anizokoria) zawsze jest nieprawidłowym objawem?

Nie. Anizokoria w połączeniu z prawidłowymi odruchami źrenicznymi stanowi wariant normy występujący u części populacji.

Mamy nadzieję, że znalazłeś tu odpowiedzi na swoje pytania. Chcesz sprawdzić swoją wiedzę? Spróbuj rozwiązać kilka medycznych zagadek!

Weź udział

11.

Prawidłowy odruch źrenic do bliży polega na zwężeniu czy rozszerzeniu źrenic?

W trakcie spojrzenia na blisko położony przedmiot prawidłowo źrenice ulegają zwężeniu. Badanie opisanego odruchu służy do oceny drogi eferentnej odruchu źrenicznego i w połączeniu z odruchem źrenic na światło jest często wykonywanym badaniem w diagnostyce zaburzeń o podłożu neurologicznym.

12.

Czym jest niezborność (astygmatyzm)?

Jest to wada refrakcji spowodowana nierównomiernym załamywaniem promieni świetlnych na rogówce, innymi słowy moc optyczna rogówki jest inna w różnych płaszczyznach. W efekcie obraz  jest nieprawidłowo rzutowany na siatkówkę i odbierany jako nieostry. W celu korekcji niezborności w okularach stosuje się soczewki cylindryczne.

13.

Wyjaśnij pojęcia: mydriaza, afakia, pseudofakia, anizometropia.

Mydriaza – rozszerzenie źrenicy
Afakia – bezsoczewkowość
Pseudofakia – stan po operacji zaćmy po wszczepieniu sztucznej soczewki
Anizometropia – różnowzroczność np. oko prawe jest nadwzroczne, a lewe krótkowzroczne

14.

Czym jest skrzydlik?

Jest to zmiana zwyrodnieniowa spojówki gałkowej. Ma kształt skrzydłowatej błony narastającej w kierunku centrum rogówki. Bardzo często występuje obustronnie. Czynnikiem ryzyka rozwoju skrzydlika jest ekspozycja na światło słoneczne stąd zmiana ta często obserwowana jest u osób pracujących na świeżym powietrzu. Leczenie polega na chirurgicznym usunięciu, jednak możliwe są nawroty.

15.

Czy możliwa jest zaćma u dzieci? Jeśli tak czy należy ją operować?

Zaćma u dzieci jest zwykle zmianą wrodzoną. Układ wzrokowy u niemowląt i małych dzieci jest niedojrzały i jednym z warunków jego prawidłowego rozwoju są przezierne ośrodki optyczne oka. Stąd bardzo ważna jest wczesna diagnostyka w celu usunięcia zaćmy by zadbać o prawidłowy rozwój obuocznego widzenia. Nie każde zmiany zaćmowe wymagają zabiegu operacyjnego. Gdy są one punktowe, zlokalizowane obwodowo zazwyczaj nie pogarszają ostrości wzroku i często mogą pozostać niezauważone do czasu badania w starszym wieku.

16.

Czym jest zwłóknienie tylnej torby soczewki, czasem nazywane zaćmą wtórną?

Podczas zabiegu fakoemulsyfikacji zaćmy chirurg usuwa masy soczewki pozostawiając jej torebkę, do której w kolejnym etapie operacji wszczepia sztuczną soczewkę. U wielu pacjentów w różnym czasie od operacji dochodzi do zmętnienia tylnej ściany torebki na skutek migracji komórek śródbłonkowych. Stan ten może istotnie pogarszać ostrość wzroku. Leczeniem w tym przypadku jest nacięcie torebki laserem YAG.

17.

Co to jest zespół pseudoeksfoliacji (zespół PEX)?

Zespół PEX polega na odkładaniu złogów pochodzących z macierzy pozakomórkowej pochodzącej z komórek nabłonka beleczkowania, torebki soczewki czy ciała rzęskowego. Może być przyczyną jaskry wtórnej otwartego kąta. Mimo swej manifestacji głównie w objawach okulistycznych, zespół pseudoeksfoliacji jest uważany za zaburzenie ogólnoustrojowe, gdyż materiał złuszczeniowy znajdowany jest również w innych narządach m.in. skórze, sercu, wątrobie, nerkach.

18.

Co to są „zastrzyki z anty-VEGF” i po co się je stosuje?

Czynniki anty-VEGF to rekombinowane białka wiążące czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego. W okulistyce stosowane są w formie iniekcji doszklistkowych w leczeniu różnych schorzeń z patologiczną neowaskularyzcją i obecnością płynu śródsiatkówkowego w swoim przebiegu m.in. AMD, cukrzycowym obrzęku plamki, retinopatii wcześniaczej.

19.

Dlaczego u pacjentów z retinopatią cukrzycową stosuje się laseroterapię siatkówki?

Laseroterapia (fotokoagluacja) siatkówki ma na celu ograniczenie ognisk przecieku płynu śródsiatkówkowego oraz zniszczenie stref niedokrwiennych siatkówki produkujących VEGF. Fotokoagulacja laserowa siatkówki często stosowana jest w terapii skojarzonej z podawaniem iniekcji doszklistkowych anty-VEGF.

20.

Czym jest stożek rogówki?

Jest to zaburzenie w przebiegu którego dochodzi do zmiany krzywizn rogówki, która przybiera bardziej stożkowy kształt. Zaawansowane zmiany często widoczne są bez pomocy dodatkowych przyrządów optycznych. Stożek powoduje znaczny nieregularny astygmatyzm i pogorszenie ostrości wzroku. Jedną z metod leczenia jest cross-linking, którego celem jest zahamowanie postępu choroby.

21.

Czy jaskra zawsze związana jest przyczynowo ze wzrostem ciśnienia śródgałkowego (IOP)?

Nie. Jaskra jest zróżnicowaną grupą chorób w przebiegu których dochodzi do nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego z jego morfologicznymi zmianami i charakterystycznymi ubytkami w badaniu pola widzenia. Wyróżniamy również jaskrę normalnego ciśnienia, w której dochodzi do postępującej neuropatii nerwu wzrokowego mimo prawidłowych wartości IOP.

22.

Co to jest test Amslera i po co się go wykonuje?

Test Amslera jest prostym badaniem, które pacjenci mogą wykonywać samodzielnie w domu. Polega na obserwacji pionowych i poziomych linii na specjalnej planszy i ocenie ich prostopadłego przebiegu każdym okiem osobno. Krzywienie, zniekształcenie linii, może świadczyć o chorobie plamki np. w przebiegu AMD.

23.

Jak bez pomocy specjalistycznych narzędzi ocenić czy pacjent zezuje?

W tym celu warto sprawdzić ruchomość gałek ocznych we wszystkich kierunkach, pamiętając również o ruchu zbieżnym do bliży (konwergencji), a także przeprowadzić test naprzemiennego zasłaniania/odsłaniania oka tzw. cover test ujawniający zez ukryty. Badanie to przeprowadzamy przy obserwacji obiektu w dali jak i w bliży obserwując obecność ruchu nastawczego.

24.

Jakie schorzenia wymagają pilnej, ostrodyżurowej konsultacji okulistycznej?

Oparzenia gałki ocznej (chemiczne/termiczne)
Urazy tępe i perforujące oraz ciała obce
Ostry atak jaskry
Owrzodzenia, zapalenia rogówki
Odwarstwienie siatkówki
Nagłe, znaczne pogorszenie ostrości wzroku

25.

Czy zaćma może powodować jaskrę?

Tak. Zaćma pęczniejąca w przebiegu której dochodzi do znacznego powiększenia soczewki może wywołać jaskrę wtórną na skutek utrudnienia odpływu cieczy wodnistej.

26.

Czy w jaskrze wykonuje się zabiegi operacyjne?

Tak. W leczeniu jaskry wykonuje się zabiegi poprawiające krążenie cieczy wodnistej w oku poprzez stworzenie dodatkowej drogi odpływu bądź zwiększenie przepływu w anatomicznie występujących. W tym celu przeprowadza się mało inwazyjne procedury laserowe jak trabekuloplastyka czy irydotomia, które nie naruszają ciągłości tkanek ściany gałki, jak również typowo chirurgiczne zabiegi z wszczepianiem implantów (zastawek), trabekulektomią czy cyklofotokoagulacją wyrostków rzęskowych.

27.

Jakie są czynniki ryzyka rozwoju AMD?

Palenie tytoniu
Nadwzroczność
Jasny kolor tęczówek
Nadciśnienie tętnicze
Hipercholesterolemia
Płeć żeńska
Rodzinne występowanie

28.

Jak bez użycia tonometru rozpoznać wysokie ciśnienie śródgałkowe i wysunąć podejrzenie ostrego ataku jaskry?

Zawsze występującymi objawami w przebiegu ostrego zamknięcia kąta przesącza są twarda (zwykle bolesna) gałka oczna oraz sztywna, szeroka, areaktywna źrenica. Wykonując palpacyjne badanie ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz oceniając reakcję źrenic na światło możemy wysunąć podejrzenie ostrego ataku jaskry i pilnie skierować pacjenta do okulisty. Opisywanemu schorzeniu towarzyszą liczne inne objawy okulistyczne, mogą one jednak nie występować albo być trudne do oceny bez specjalistycznego sprzętu.

29.

Jakie są objawy przedarciowego odwarstwienia siatkówki?

Pacjent u którego doszło do odwarstwienia siatkówki zwykle zgłasza „uczucie przesłony” przed okiem ograniczajacej pole widzenia oraz jeśli doszło do odwarstwienia plamki – znaczne pogorszenie ostrości wzroku. Wcześniej często chorzy zgłaszają liczne męty, muszki w polu widzenia, które pojawiły dość nagle w dużej ilości. Przedarcie siatkówki często poprzedzają fotopsje - błyski przed okiem („jak błyskawice”) świadczące o pociąganiu siatkówki.

30.

Czy wysoka krótkowzroczność jest wskazaniem do cięcia cesarskiego?

Izolowana krótkowzroczność bez zmian zwyrodnieniowych plamki i/lub obwodu siatkówki stanowi niskie ryzyko powikłań okulistycznych przy porodzie siłami natury. W przypadku występowania zmian zwyrodnieniowych obwodu siatkówki wykonuje się fotokoagulację laserową zabezpieczającą minimum miesiąc przed planowym rozwiązaniem. Pełna treść konsensusu okulistyczno-położniczego z listą schorzeń o niskim i wysokim ryzyku powikłań okołoporodowych jest dostępna na stronie internetowej Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego.