Zdrowe Oko

Centralna surowicza retinopatia

Centralna surowicza chorioretinopatia (CSR lub ang. central serous chorioretinopathy – CSCR) jest chorobą dotykającą zwykle osoby młode, nie leczące sie z powodu chorób przewlekłych. Rozwija się nagle powodując jednostronne pogorszenie ostrości wzroku i zniekształcenie obrazu. Wspomniane objawy skłaniają pacjentów do szybkiej wizyty okulistycznej, niejednokrotnie w warunkach Szpitalnych Oddziałów Ratunkowych. Mimo dość częstego występowania, etiopatogeneza pozostaje nieznana.

Objawy CSCR:

Rodzaje CSCR

CSCR jest to gromadzenie się płynu surowiczego pod siatkówką sensoryczną w obrębie plamki prowadzące do jej lokalnego odwarstwienia. Płyn przedostaje się z choriokapilar pod siatkówką na skutek miejscowego przerwania ciągłości nabłonka barwnikowego siatkówki. Z racji plamkowej lokalizacji, objawy są natychmiast zauważane przez pacjentów
Choroba dotyka zwykle mężczyzn (zapadalność jest kilkukrotnie większa w stosunku do kobiet). Mimo największej zachorowalności w młodym wieku, chorują też osoby starsze (w tej grupie dominują kobiety). Można podejrzewać, że czynnik hormonalny odgrywa istotną rolę w patogenezie, gdyż niejednokrotnie odnotowywana jest korelacja zachorowania na CSCR z silnym stresem (w tym także osobowością typu A – osoby impulsywne, nerwowe, niecierpliwe), nową sytuacją życiową (np.urodzenie dziecka), przyjmowaniem leków steroidowych, a także z ciążą u kobiet. 
CSCR występuje w postaci ostrej (często z nawrotami) lub przewlekłej. Leczenie nieraz nie jest konieczne, gdyż obrzęk może ustąpić samoistnie w ciągu kilku tygodni. W postaci przewlekłej płyn utrzymuje się miesiącami, stopniowo niszcząc siatkówkę prowadząc do jej ścieńczenia i utraty komórek receptorowych, a tym samym do trwałego pogorszenia ostrości wzroku.

 

Diagnoza


 Choroba jest dość łatwa do zdiagnozowania. Już w badaniu oftalmoskopowym widoczny jest pęcherz uniesionej siatkówki w plamce. W celu potwierdzenia rozpoznania wykonuje się badania obrazowe, zwykle OCT (optyczna koherentna tomografia) i angiografię fluoresceinową. Angiografia jest szczególnie przydatna w nieustępującym, przewlekłym obrzęku, gdyż pozwala uwidocznić miejsce przecieku. Dzięki temu można wykonać punktową laserową fotokoagulację siatkówki w celu zamknięcia źródła podciekania. 
 

Leczenie

W leczeniu postaci ostrej przyjmuje się strategię wyczekiwania i obserwacji. Jak wspomniałem choroba często wycofuje się samoczynnie. W obrzękach trwających powyżej 4 miesięcy stosuje się intensywne leczenie. Poza wymienioną fotokoagulacją laserową, stosuje się również mikropulsową podprogową laseroterapię. W przeciewieństwie do klasycznej fotokoagulacji używana energia lasera jest niższa, nie prowadzi do punktowego uszkodzenia tkanki, ale do stymualcji warstw siatkówki do uruchomienia mechanizmów zmniejszajacych obrzęk i stan zapalny. Zabieg nie pozostawia trwałych śladów, dzięki temu może być stosowany w znacznie bliższej odległości od plamki niż fotokoagulacja, a jego skuteczność w leczeniu CSCR jest wysoka.
Niegdyś szeroko stosowana terapia fotodynamiczna (PDT – photodynamic therapy) nadal ma zastosowanie w leczeniu centralnej retinopatii surowiczej. Niekiedy podawane są również iniekcje doszklistkowe preparatów anty-VEGF (anti vascular endothelial growth factor) (szczególnie w CSR powikłanych błoną neowaskularną (choroidal neovascularization - CNV)). Metody leczenia zachowawczego poprzez stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, wzmacniających ścianę naczyń czy diuretyków, nie mają potwierdzonej skuteczności.


lek. Antoni Sutkowski